คณะบริหารธุรกิจและศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา เชียงราย เล็งเห็นความสำคัญของปัญหาการบริหารจัดการขยะในพื้นที่ บ้านผาตั้ง ตำบลปอ อำเภอเวียงแก่น จังหวัดเชียงราย ซึ่งเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัด โดยเฉพาะปัญหาขยะมูลฝอยอินทรีย์ที่มีปริมาณมากและยังขาดการคัดแยกอย่างเหมาะสม ส่งผลให้ขยะบางส่วนถูกนำไปเผารวมกับขยะประเภทอื่น ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศในพื้นที่
มหาวิทยาลัยจึงร่วมมือกับภาคีเครือข่ายสำคัญ ได้แก่ ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงผาตั้ง และองค์การบริหารส่วนตำบลปอ ตลอดจนชุมชนและผู้ประกอบการในพื้นที่ ร่วมกันหาแนวทางแก้ไขปัญหาการจัดการขยะโดยใช้กระบวนการมีส่วนร่วม เพื่อสร้างความรู้ ความเข้าใจ และส่งเสริมให้ชุมชนเห็นถึง “คุณค่าของขยะ” และประโยชน์จากการคัดแยกขยะอย่างถูกต้องตั้งแต่ต้นทาง
ในปี 2568 คณะทำงานวิจัยได้ยกระดับการดำเนินงานผ่านโครงการ “การสร้างมูลค่าจากขยะรีไซเคิลสำหรับชุมชนเพื่อการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำผ่านกระบวนการการมีส่วนร่วมเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตที่ยั่งยืน” ภายใต้การสนับสนุนงบประมาณจาก กลุ่มแผนงานใต้ร่มพระบารมี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา เพื่อพัฒนาพื้นที่บ้านผาตั้งสู่การเป็นชุมชนคาร์บอนต่ำเพื่อการท่องเที่ยว และสร้างรูปแบบการบริหารจัดการขยะที่เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่
การดำเนินงานมุ่งเน้นการจัดการขยะอย่างเป็นระบบ ทั้ง ขยะรีไซเคิล ขยะอินทรีย์ และขยะทั่วไป โดยส่งเสริมการคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทาง ควบคู่กับการนำขยะแต่ละประเภทกลับมาใช้ประโยชน์และสร้างมูลค่า เพื่อลดปริมาณขยะที่ต้องนำไปกำจัดหรือนำไปเผาในชุมชน พร้อมสร้างการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่ให้สามารถบริหารจัดการขยะได้อย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
ภายใต้โครงการได้ดำเนินกิจกรรมถ่ายทอดองค์ความรู้และพัฒนาทักษะให้แก่ชุมชน อาทิ การอบรมการใช้เทคโนโลยีเพื่อเพิ่มมูลค่าจากขยะรีไซเคิล การอบรมหลักสูตรการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำสำหรับธุรกิจบริการท่องเที่ยว และการอบรมการสร้างมูลค่าเพิ่มจากขยะรีไซเคิลสู่การใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์และการตลาด โดยเปิดโอกาสให้ภาคส่วนต่าง ๆ ในพื้นที่เข้ามามีส่วนร่วม ทั้งชุมชน ร้านค้า ผู้ประกอบการที่พักและโรงแรม ตลอดจนนักเรียนโรงเรียนบรรพวิทยาคม
การดำเนินงานดังกล่าวสะท้อนการบูรณาการ องค์ความรู้ งานวิจัย เทคโนโลยี และการบริการวิชาการ ของมหาวิทยาลัยร่วมกับภาคีเครือข่ายและชุมชน เพื่อเปลี่ยน “ขยะ” จากปัญหาของพื้นที่ให้กลายเป็นทรัพยากรที่สามารถสร้างคุณค่า ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และสนับสนุนการท่องเที่ยวคาร์บอนต่ำ อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพชีวิตและการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน พร้อมเป็นต้นแบบสำหรับการขยายผลสู่พื้นที่อื่นต่อไป
